یکی از پرتکرارترین سؤالاتی که هنگام جدایی توافقی مطرح می‌شود این است که آیا زن برای گرفتن طلاق توافقی حتماً باید مهریه خود را ببخشد؟ تصور رایجی وجود دارد که طلاق توافقی فقط زمانی امکان‌پذیر است که زن از تمام مهریه خود صرف‌نظر کند؛ در حالی که چنین الزامی وجود ندارد.

در طلاق توافقی، زن و مرد درباره نحوه جدایی و آثار مالی و غیرمالی آن با یکدیگر توافق می‌کنند. مهریه نیز یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید پیش از ثبت نهایی طلاق درباره آن تعیین تکلیف شود. زوجین می‌توانند توافق کنند که تمام مهریه پرداخت شود، بخشی از آن بخشیده شود، مبلغی به‌صورت اقساط پرداخت شود یا حتی تمام مهریه در شرایط مشخصی بخشیده شود.

بنابراین مسئله اصلی در سال ۱۴۰۵ نیز «بخشش اجباری مهریه» نیست؛ بلکه توافق روشن و صحیح زن و شوهر درباره نحوه تعیین تکلیف مهریه است.

آیا بخشیدن مهریه شرط طلاق توافقی است؟

خیر. برای انجام طلاق توافقی الزامی وجود ندارد که زن کل مهریه خود را ببخشد.

آنچه در این نوع طلاق اهمیت دارد، توافق زوجین بر سر مسائل مختلف زندگی مشترک و آثار پس از جدایی است. مهریه یکی از این مسائل است و طرفین می‌توانند بسته به شرایط خود، درباره آن تصمیم بگیرند.

برای مثال ممکن است:

• زن تمام مهریه خود را دریافت کند؛
• بخشی از مهریه را دریافت و بخش دیگری را ببخشد؛
• تمام یا بخشی از مهریه در مقابل طلاق بذل شود؛
• مهریه به‌صورت اقساط پرداخت شود؛
• یا طرفین شیوه دیگری برای پرداخت آن تعیین کنند.

جزئیات بیشتر درباره حالت‌های مختلف پرداخت و بخشش مهریه را می‌توان در راهنمای شرایط مهریه در طلاق توافقی بررسی کرد.

مهریه در طلاق توافقی سال ۱۴۰۵ چگونه تعیین می‌شود؟

بر خلاف بعضی دعاوی خانوادگی که دادگاه درباره اختلاف مالی زوجین تصمیم می‌گیرد، اساس طلاق توافقی بر توافق زن و شوهر است.

به همین دلیل، زوجین باید قبل از نهایی شدن طلاق مشخص کنند که تکلیف مهریه چیست.

به عنوان مثال، اگر مهریه زوجه ۳۰۰ سکه باشد، توافق زوجین ممکن است یکی از این حالت‌ها باشد:

• پرداخت تمام ۳۰۰ سکه؛
• پرداخت ۱۰۰ سکه و بخشش ۲۰۰ سکه؛
• بخشش تمام مهریه در مقابل طلاق؛
• پرداخت بخشی از مهریه نقدی و بخش دیگر به‌صورت اقساط؛
• یا هر توافق قانونی دیگری که طرفین نسبت به آن رضایت داشته باشند.

نکته مهم این است که این توافق باید با عبارات دقیق نوشته شود. عبارت‌های مبهم می‌توانند بعد از جدایی منشأ اختلافات تازه شوند.

آیا زن می‌تواند در طلاق توافقی تمام مهریه را بگیرد؟

بله. توافقی بودن طلاق به این معنا نیست که زن الزاماً باید از مهریه خود صرف‌نظر کند.

اگر شوهر با پرداخت تمام مهریه موافق باشد، زوجین می‌توانند ضمن توافق بر طلاق، پرداخت کامل مهریه را نیز در توافق‌نامه درج کنند.

به همین دلیل، این تصور که «طلاق توافقی یعنی بخشیدن مهریه» برداشت دقیقی از این نوع طلاق نیست.

در واقع، ممکن است زوجین بر اصل جدایی توافق داشته باشند و در عین حال شوهر نیز متعهد شود تمام یا بخش قابل‌توجهی از مهریه را پرداخت کند.

آیا زن می‌تواند فقط بخشی از مهریه را ببخشد؟

بله. یکی از رایج‌ترین توافقات در پرونده‌های طلاق توافقی این است که زن بخشی از مهریه را دریافت و از بخش دیگری صرف‌نظر کند.

مثلاً ممکن است مهریه زوجه ۲۰۰ سکه باشد و زوجین توافق کنند:

۵۰ سکه به زوجه پرداخت شود و زوجه نسبت به باقی مهریه مطابق شرایط مندرج در توافق‌نامه اقدام کند.

البته شیوه تنظیم چنین عبارتی اهمیت زیادی دارد.

بهتر است مشخص شود:

• چه مقدار از مهریه پرداخت شده است؟
• چه مقدار باقی مانده؟
• چه میزان بخشیده یا بذل شده است؟
• آیا مبلغ باقی‌مانده نقدی است یا اقساطی؟
• زمان پرداخت اقساط چه تاریخی است؟
• توافق مربوط به مهریه تحت چه شرایطی انجام شده است؟

در چنین شرایطی مشورت با وکیل طلاق توافقی در تهران می‌تواند از درج عباراتی که بعدها باعث اختلاف می‌شوند جلوگیری کند.

تفاوت بخشیدن مهریه و بذل مهریه چیست؟

یکی از نکات مهم در پرونده‌های خانوادگی این است که اصطلاحاتی مثل «بخشیدن مهریه»، «بذل مهریه» یا «صرف‌نظر کردن از مهریه» همیشه آثار حقوقی یکسانی ندارند.

نوع سند، عبارت مورد استفاده، شرایط طلاق و توافق زوجین می‌تواند در آثار حقوقی آن مؤثر باشد.

به همین دلیل استفاده از جملات کلی مانند:

«زوجه مهریه خود را بخشید»

بدون مشخص کردن جزئیات، ممکن است مناسب نباشد.

اگر قرار است تمام یا بخشی از مهریه در مقابل انجام طلاق واگذار شود، بهتر است رابطه بین بخشش مهریه و طلاق به شکل دقیق و حقوقی در توافق‌نامه مشخص شود.

آیا زن بعد از بخشیدن مهریه می‌تواند آن را پس بگیرد؟

پاسخ این سؤال به نحوه بخشش مهریه، قالب حقوقی توافق و نوع طلاق بستگی دارد.

در برخی شرایط، موضوع رجوع از مالی که زن در جریان طلاق بذل کرده است می‌تواند آثار حقوقی مهمی بر وضعیت طلاق داشته باشد. به همین دلیل نمی‌توان برای تمام پرونده‌ها یک پاسخ یکسان ارائه کرد.

اگر زن قصد دارد تمام یا بخش قابل‌توجهی از مهریه خود را ببخشد، بهتر است پیش از امضای توافق‌نامه آثار این تصمیم را بررسی کند.

گاهی یک عبارت کوتاه در توافق‌نامه می‌تواند تأثیر بسیار مهمی بر امکان مطالبه بعدی مهریه داشته باشد.

اگر مهریه قبلاً پرداخت شده باشد چه می‌شود؟

اگر زن پیش از شروع مراحل طلاق، تمام یا بخشی از مهریه خود را دریافت کرده باشد، بهتر است این موضوع نیز به‌صورت شفاف در توافقات ذکر شود.

برای مثال، می‌توان مشخص کرد:

• چه مقدار از مهریه قبلاً دریافت شده است؛
• چه مقدار باقی مانده است؛
• و درباره مقدار باقی‌مانده چه توافقی وجود دارد.

ثبت صحیح این اطلاعات احتمال طرح اختلاف درباره پرداخت یا عدم پرداخت مهریه را در آینده کاهش می‌دهد.

آیا مهریه در طلاق توافقی می‌تواند قسطی پرداخت شود؟

بله، اگر زوجین درباره پرداخت اقساطی مهریه توافق کنند، می‌توانند نحوه پرداخت آن را در توافق‌نامه مشخص کنند.

برای مثال:

• تعداد اقساط؛
• مبلغ یا تعداد سکه هر قسط؛
• تاریخ پرداخت؛
• شیوه پرداخت؛
• و شرایط عدم پرداخت اقساط

بهتر است کاملاً روشن باشند.

عبارتی مانند «زوج مهریه را بعداً پرداخت خواهد کرد» می‌تواند بسیار مبهم باشد و بهتر است از درج چنین توافقاتی بدون تعیین جزئیات اجتناب شود.

اگر شوهر بعد از طلاق اقساط مهریه را نپردازد چه می‌شود؟

اگر پرداخت مهریه یا سایر تعهدات مالی به شکل صحیح در توافقات و اسناد مربوط ثبت شده باشد، زوجه می‌تواند حسب شرایط از راهکارهای قانونی برای پیگیری تعهد استفاده کند.

به همین دلیل، ارزش توافق‌نامه طلاق فقط به زمان جدایی محدود نمی‌شود؛ بلکه نحوه تنظیم آن می‌تواند بر امکان اجرای تعهدات پس از طلاق نیز اثرگذار باشد.

همین موضوع یکی از دلایلی است که باعث می‌شود بررسی توافق‌نامه توسط وکیل طلاق در تهران پیش از امضا اهمیت پیدا کند.

آیا بخشش مهریه باعث سریع‌تر شدن طلاق می‌شود؟

الزاماً خیر.

سرعت رسیدگی به طلاق توافقی به مجموعه‌ای از عوامل بستگی دارد و نمی‌توان گفت صرف بخشیدن تمام مهریه باعث می‌شود پرونده حتماً سریع‌تر تمام شود.

موضوع اصلی این است که زوجین درباره مسائل مهم اختلاف نداشته باشند و توافقات آن‌ها کامل و شفاف باشد.

اگر درباره مهریه، نفقه، حضانت فرزند، ملاقات، جهیزیه یا سایر حقوق مالی اختلاف باقی مانده باشد، ممکن است روند پرونده پیچیده‌تر شود.

بنابراین «شفاف بودن توافق» معمولاً مهم‌تر از «بخشیدن مهریه» است.

مهریه تنها موضوع مهم در طلاق توافقی نیست

تمرکز زیاد بر مهریه گاهی باعث می‌شود زوجین سایر حقوق و تعهدات خود را نادیده بگیرند.

در یک پرونده طلاق توافقی معمولاً علاوه بر مهریه باید درباره موضوعات زیر نیز تصمیم‌گیری شود:

نفقه

باید مشخص شود که آیا زوجه بابت نفقه گذشته یا سایر مطالبات مرتبط ادعایی دارد یا خیر.

اجرت‌المثل

در صورت وجود شرایط قانونی، موضوع اجرت‌المثل ایام زوجیت نیز ممکن است مطرح باشد.

جهیزیه

اگر درباره جهیزیه اختلاف یا مطالبه‌ای وجود دارد، بهتر است تکلیف آن نیز مشخص شود.

حضانت فرزند

اگر زوجین فرزند مشترک دارند باید حضانت، ملاقات و مسائل مالی مربوط به فرزند را به‌صورت دقیق تعیین کنند.

نفقه فرزند

طلاق والدین مسئولیت‌های مالی مرتبط با فرزند را از بین نمی‌برد و بهتر است نحوه پرداخت هزینه‌های فرزند روشن باشد.

مهم‌ترین اشتباهات درباره مهریه در طلاق توافقی

برخی تصمیمات عجولانه هنگام جدایی ممکن است بعداً قابل جبران نباشند.

از مهم‌ترین اشتباهات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بخشیدن تمام مهریه فقط برای پایان سریع‌تر پرونده؛
• امضای توافق‌نامه بدون آگاهی از آثار حقوقی آن؛
• مشخص نکردن تعداد دقیق سکه یا مبلغ باقی‌مانده؛
• توافق شفاهی درباره پرداخت مهریه؛
• تعیین نکردن زمان پرداخت اقساط؛
• استفاده از متن‌های آماده بدون توجه به شرایط پرونده؛
• صرف‌نظر کردن همزمان از چند حق مالی بدون بررسی دقیق.

آیا داشتن وکیل برای توافق درباره مهریه ضروری است؟

داشتن وکیل برای اصل طلاق توافقی الزام عمومی ندارد، اما وقتی مبلغ مهریه بالا باشد یا قرار باشد زن از تمام یا بخشی از حقوق مالی خود صرف‌نظر کند، بررسی توافق‌نامه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وکیل خانواده می‌تواند مشخص کند که هر عبارت موجود در توافق‌نامه چه اثری برای زن و مرد دارد و آیا متن مورد نظر با چیزی که زوجین واقعاً قصد توافق درباره آن را دارند مطابقت دارد یا خیر.

گروه وکلای زندیه با فعالیت در حوزه دعاوی خانواده، طلاق و مهریه می‌تواند پیش از تنظیم توافق‌نامه، شرایط پرونده و آثار حقوقی تصمیمات طرفین را بررسی کند؛ موضوعی که به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که یکی از زوجین قصد بخشش مهریه یا پذیرش تعهد مالی بلندمدت را داشته باشد.

قبل از بخشیدن مهریه این سؤالات را از خود بپرسید

اگر در آستانه طلاق توافقی هستید و قصد دارید تمام یا بخشی از مهریه خود را ببخشید، قبل از امضای هر سندی بهتر است پاسخ این سؤال‌ها روشن باشد:

1. دقیقاً چه میزان از مهریه را می‌بخشم؟
2. آیا بخشی از مهریه قبلاً دریافت شده است؟
3. بخشش مهریه در مقابل چه تعهدی انجام می‌شود؟
4. آیا درباره امکان رجوع از این تصمیم اطلاع کافی دارم؟
5. اگر مبلغی باقی بماند، زمان و شیوه پرداخت آن چیست؟
6. آیا درباره نفقه و سایر حقوق مالی نیز تصمیم گرفته‌ام؟
7. متن توافق‌نامه دقیقاً همان چیزی را بیان می‌کند که قصد انجام آن را دارم؟

اگر پاسخ هرکدام از این سؤالات مبهم است، بهتر است توافق‌نامه پیش از امضا توسط فرد متخصص بررسی شود.

جمع‌بندی؛ در سال ۱۴۰۵ برای طلاق توافقی لازم نیست تمام مهریه بخشیده شود

در طلاق توافقی، بخشیدن تمام مهریه یک شرط اجباری نیست.

زن می‌تواند با توجه به توافقی که با شوهر دارد:

• تمام مهریه را دریافت کند؛
• بخشی از آن را دریافت کند؛
• بخشی را ببخشد؛
• آن را به‌صورت اقساط دریافت کند؛
• یا تمام یا بخشی از مهریه را در چارچوب توافق مربوط به طلاق واگذار کند.

نکته مهم‌تر از میزان مهریه، نحوه تنظیم توافق است. توافق‌نامه باید به شکلی تنظیم شود که مقدار مهریه، نحوه پرداخت، میزان بخشش و سایر تعهدات زوجین بدون ابهام باشد.

به همین دلیل، پیش از بخشش مهریه یا امضای توافق‌نامه طلاق، بررسی دقیق شرایط پرونده و دریافت مشاوره از وکیل خانواده می‌تواند از بسیاری از اختلافات بعدی جلوگیری کند.