دادخواست مطالبه حق زارعانه

دادخواست مطالبه حق زارعانه

7 شهریور1400
دادخواست مطالبه حق زارعانه

 مطالبه حق زارعانه، 09023589119


دادخواست مطالبه حقوق زارعانه (حق ریشه)

 

اگر حق زارعانه مستند به سند رسمی و یا قرارداد معتبری باشد. برای مطالبه بهای آن صرف دادخواست مطالبه بهای حق زارعانه کافی است. اما اگر قراردادی بین مالک و زارع  وجود نداشته باشد، مدعی باید ضمن دادخواست مطالبه بهای حق مذکور، خواسته اثبات حق را به دادگاه ارائه کند.
 

در این مقاله به موضوعات ذیل پرداخته شده است:
 
  • حق ریشه،حق نسق یا حقوق زارعانه
  • فروش حق زارعانه
  • حق زارعانه در قانون
  • واگذاری اراضی موات
  • فروش حق زارعانه از طریق مزاریده
  • نحوه انتقال حق زارعانه پس از برگزاری مزایده
  • حق زارعانه
  • دادخواست مطالبه حق زارعانه
  •  مرجع صالح رسیدگی به مطالبه حق زارعانه
  • مطالبه حق زارعانه از طریق دادگاه عمومی
  • نظرات حقوقی در مورد مطالبه حق زارعانه
  • مطالبه حق زارعانه از طریق اجرای ثبت
  • دلایل عدم مطالبه حق زارعانه ازطریق اجرای ثبت
  • مطالبه حق زارعانه از دولت
  • مطالبه حق زارعانه از دولت در صورت تملک ملک مزروعی توسط دولت
  • نحوه تعیین حق زارعانه در اراضی مزروعی خالصه که مورد احتیاج دولت است
  • اراضی کشت موقت
  • نظریه مشورتی  قوه قضائیه شماره  1900/7 در مورد حق زارعانه
  •  نمونه رای مطالبه حقوق زارعانه
  • رای وحدت رويه ديوان عالی 29 : مستاجر بدون اجازه موجر حق وضع بناياغرس درخت ندارد.
  • سوالات حقوقی
  • وکیل امور اراضی گروه حقوقی آساک



جهت عضویت در
اینستاگرام آساک کلیک کنید
 


حق ریشه، حق نسق یا حقوق زارعانه

 

حق زارعانه عبارت از سابقه تصرف و کارکرد زارع مستاجر یا عامل بر روی زمین های زراعی مالک جهت عمران، آبادانی و مرغوبیت بخشیدن به آنها و یا ابقای کماکان مرغوبیت آن ها و نهایتا فروش محصولات کشاورزی زمین مرغوب شده.

این حق اولین بار در ماده ۳۰ آیین نامه قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۷ شناسایی شده است. حق زارعانه عبارت است از حق ریشه و بهای شخم و کود و ارزش زحماتی که زارع برای آباد کردن زمین متحمل شده است.
 

ارکان حق زارعانه شامل موارد ذیل است:
 
  • -تلاش مستمر زارع
  • -ایجاد مرغوبیت یا آبادانی در زمین یا تداوم مرغوبیت یا آبادانی  قبلی
  • -تعلق زمین به شخص دیگر
  • -وجود قرارداد برای زارع از طرف ملک  و اذن مالک برای ایجاد مرغوبیت


جهت عضویت در
کانال تلگرام آساک کلیک کنید



فروش حق زارعانه

 
طبق ماده 53 آیین نامه

اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب سال1387 بازداشت منافع بلامانع است همچنین بنا به ماده 54 آیین نامه مذکور، بازداشت حقوق مدیـون نسبـت به سرقفلی جایز است لکن مزایـده آن به لحاظ رعایت منافع اشخاص ثالث جایز نیست در صورت بازداشت منافع یا سرقفلی مراتب به اداره ثبت محل جهت ثبت در دفاتر بازداشتی و ابلاغ آن به دفاتر اسناد رسمی مربوطه اعلام می‌گردد.

بازداشت حقوق مدیون نسبت به سرقفلی و منافع مانع از این نیست که اگر مال دیگری از متعهد یافت شود به تقاضای ذینفع بازداشت گردد در این صورت هرگاه مال بازداشت شده معادل طلب بستانکار باشد از حقوق رفع بازداشت خواهدشد. اگر چند بستانکار علیه یک نفر اجرائیه صادر کند آنکه به نفع او بازداشت در تاریخ مقدم صورت گرفته است نسبت به وصول طلب از مورد بازداشت حق تقدم دارد.
تبصره ـ

اگر اجرائیه‌های متعدد علیه متعهد صادر شده‌باشد و بستانکاران در یک روز درخواست بازداشت اموال متعهد را بنمایند، پس از بازداشت مال‌مورد بازداشت بین بستانکاران به نسبت طلب آنان قسمت می‌شود.

Demand for agricultural rights


حق زارعانه در قانون

 

برطبق ماده 2 آیین دادرسی مدنی که در دعاوی مدنی، طرح دعوا از جانب کسی که ذینفع باشد پذیرفته می شود که در دعاوی مطروحه طلبکاران را می توان ذینفع محسوب کرد. آنها می توانند با طرح دعوای مدنی، استحقاق زارع را در مطالبه حق زارعانه اثبات نمایند سپس نسبت به وصول محکوم به از طریق فروش حق زارعانه نایل شوند. برطبق ماده 31 آيين نامه قانون ثبـت حق زارعانه قابلیت خرید و فروش را دارد.

برطبق ماده 2 آيين نامه اجرايي قانون فروش خالصجات، خالصجات و اراضی به وسيله كميسيوني در هر محل مركب از دو نفر به انتخاب وزارت كشاورزي و يكي از‌كارشناسان رسمي به انتخاب رييس دادگستري محل ارزيابي می شود.
 

واگذاری اراضی موات

 
اراضي مشمول تبصره 2 ماده 2 به وسيله كارشناسان رسمي كه وزارت كشاورزي انتخاب مي‌نمايد ارزيابي وتشريفات مزايده طبق مقررات معاملات‌دولتي انجام می شود. هر گاه در اراضي مذكور اشخاصي شخم يا كود موجود يا ريشه‌اي داشته باشند با در نظر گرفتن مخارجي كه به عمل آمده و ارزشي كه جهت آنها در زمين ‌منظور شده به تشخيص كميسيون مذكور از وجهي كه خريدار در مزايده مي‌پردازد به اشخاص مزبور پرداخت خواهد شد. صاحبان اين قسم‌ حقوق در صورت تساوي شرايط در جلسه مزايده حق تقدم ذارند. نسبت به اراضي مزروعي خالصه كه مورد احتياج دولت است و اشخاصي كه حق ريشه و يا شخم داشته باشند.


 

فروش حق زارعانه از طریق مزایده

 
حق زارعانه بنا به اصل انتقال پذیری قابل انتقال است بنا به اصل مذکور رضایت مالک ملک در فروش حق زارعانه شرط نیست و در قوانین و عرف نیز چنین شرطی مشاهده نشده است. هر چند در خصوص حق سرقفلی در قانون روابط موجر و مستاجر سال1356، رضایت مالک به صراحت شرط شده بود.
 

نحوه انتقال حق زارعانه پس از برگزاری مزایده

 

ثبت رسمی اسناد راجع به معاملات حق زارعانه اجباری نیست و از سوی دیگر در اموال منقول حسب ماده 133 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 در روز مزایده تاریخ فروش ملک و خصوصیات ملک مورد فروش و بالاترین قیمتی که پیشناد شده و اسم و مشخصات خریدار در صورت مجلس مزایده قید شده و در نهایت به امضای خریدار می رسد بنابراین چنانچه مزایده نهایی شود صورت مجلس تنظیمی، دلیل مالکیت محسوب می گرددو هیچ گونه تشریفات دیگری نیاز نیست.


دادخواست مطالبه حق زارعانه

حق زارعانه

 

در صورتی که حقی که برای زارع ایجاد می شود مال غیر منقول بدانیم پس از مزایده و احراز صحت جریان آن از سوی دادگاه، مشارالیه می بایست دستور سند انتقال را به نام خریدار صادر نماید. مطالبه حق زارعانه به طور معمول از طریق دادرسی در محاکم دادگستری انجام می پذیرد در بعضی مواقع چنانچه مستند حق مذکور، سند رسمی باشد صاحب حق می تواند از طریق اجرای ثبت و بدون مراجعه به دادگاه حق خود را مطالبه نماید.
 

دادخواست مطالبه حق زارعانه

 

اگر حق زارعانه مستند به سند رسمی و یا قرارداد معتبری باشد. برای مطالبه ی بهای آن صرف دادخواست مطالبه ی بهای حق زارعانه کافی است اما اگر قراردادی بین مالک و زارع  وجود نداشته باشد، مدعی باید ضمن دادخواست مطالبه ی بهای حق مذکور، خواسته اثبات حق را ارائه کنند.
 

مرجع صالح رسیدگی به مطالبه حق زارعانه

 

عده ای حق زارعانه را در حکم مال غیر منقول دانسته و دادگاه محل وقوع ملک مزروعی را به عنوان دادگاه صالح برای مطالبه حق زارعانه تعیین کرده اند و گروهی دیگر بر این نظرند که حق زارعانه جزء حقوق مالی معنوی و متعلق آن فعالیت انسان است و می بایست آن را جزء دعاوی اموال منقول تلقی نمود که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده می باشد. باید در تعیین دادگاه صالح از حیث صلاحیت محلی قائل به تفکیک شد.

حق ریشه


مطالبه حق زارعانه از طریق دادگاه عمومی

 

در صورت تضییع یا انکار حق زارعانه مدعی حق، می تواند جهت استیفا و احقاق حق خود در مراجع قضایی دادخواهی نماید. از آنجا که حق زارعانه واجد وصف حقوقی است جهت استیفای امور حقوقی آن اولین اقدام تقدیم دادخواست در دادگاه صالحه می باشد. با توجه به اختلاف نظری که در خصوص مالی منقول یا غیر منقول بودن حق زارعانه وجود دارد معمولا اشخاص در تشخیص این امر دچار اشتباه می شوند و همین امر موجب ارائه دادخواست اشتباه به دادگاه و اطاله روند دادرسی می شود.
 

نظرات حقوقی در مورد مطالبه حق زارعانه

 

- حق زارعانه نوعی از حق انتقاع در مال غیرمنقول نیست چرا که حق انتقاع یک حق عینی است و موضوع آن یک شیء معین مادی است اعم از اینکه منقول یا غیرمنقول باشد.در حالی که حق زارعانه حسب ماده 31 آئین نامه قانون ثبت، راجع به عین املاک نمی باشد.

- حق زارعانه را نمی توان حق ارتفاق دانست. زیرا که حق زارعانه حاصل فعالیت و اقداماتی است که زارع برای آبادانی ملک انجام داده است ، درحالی که حق ارتفاق حقی است برای شخص در ملک دیگری و مهم تر آنکه حق ارتفاق حق عینی قائم به ملک است و اختصاص به خود زمین دارد و حق زارعانه نه قائم به ملک است و نه حق عینی محسوب می شود و با انتزاع ید زارع از ملک مزروعی، دیگر زارع هیچ حق عینی بر ملک ندارد و تنها مستحق حق زارعانه می شود به همین دلیل زارع برای مطالبه حق خود باید در محل اقامت خوانده با رعایت ماده 11 قانون آیین دادرسی امور مدنی مصوب 1379طرح دعوا کند.

اگر رابطه مالک و زارع ناشی از قرارداد قابل استناد باشد، طرفین می توانند به دادگاهی رجوع نمایند که عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع و یا تعهد می بایست در آنجا اجرا شود.
 

مطالبه حق زارعانه از طریق اجرای ثبت

 

کلیه دعاوی در مراجع قضایی مورد رسیدگی قرار گیرند. کلیه اسناد ثبت شده در دفاتر اسناد رسمی راجع به دیون و اموال منقول و معاملات املاک ثبتی، مستقلا و بدون احتیاج به حکم دادگاه لازم الاجرا است. علی رقم الزامی نبودن ثبت معاملات راجع به حق زارعانه اشخاص می توانند قراردادهای راجع به حق زارعانه را به طور رسمی و با تنظیم اسناد رسمی منعقد کنند.
 

دلایل عدم مطالبه حق زارعانه ازطریق اجرای ثبت

 

مطالبه حق زارعانه از طریق دایره اجرای ثبت وجود ندارد و دلایل آن ها به شرح ذیل است:

-در مواقعی حق زارعانه در قراردادها ذکر نمی شود و منشاء آن شرط ضمنی ناشی از عرف است که اثبات این امر بر عهده محاکم دادگستری است و دایره اجرای ثبت فارغ از رسیدگی قضایی می باشند.

-در اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا نکته قابل توجه آن است که اسنادی قابلیت مطالبه در دایره اجرای ثبت را دارد که مضمون آن دارای حقی یا دینی مسلم و منجز و تقویم شده به پول بوده و نیازمند رسیدگی قضایی و اثبات امری نباشد.

-برای ایجاد حق زارعانه وجود عناصری لازم است و تشخیص تحقق این موضوع نیازمند رسیدگی قضایی و طرح دعوا در دادگاه است نه دایره اجرای ثبت.

حق السعی


مطالبه حق زارعانه از دولت

 

مطالبه حق زارعانه از دولت پس از خروج ملک از ید مالک امکان پذیر است در هرصورت اگر ملکی که نسبت به آن حق زارعانه وجود دارد، به هر دلیل اعم از مصادره، تملیک توسط دولت و غیره از ید مالک خارج گردد، حق زارعانه از نهاد تملیک کننده، قابلیت مطالبه دارد.
 

مطالبه حق زارعانه از دولت در صورت تملک ملک مزروعی توسط دولت

 
برطبق تبصره ۲ ماده ۵ لایحه قانونی

نحوه خرید و تملک اراضی و املاک، عدم زوال قهری حقوق متصرفین املاک تملک شده و استحقاق زارعین در مطالبه حق زارعانه تصریح شده است. بنا به تبصره مذکور، در صورتی که طبق نظر اداره کشاورزی و عمران روستایی محل، زارعین، حقوقی در ملک مورد بحث داشته باشند حقوق زارعین ذی نفع به تشخیص اداره مذکور از محل ارزش کل ملک به آنان پرداخت و بقیه در هنگام انجام معامله به مالک پرداخت خواهد شد.

چنانچه در ملک مورد معامله، ساختمان های روستایی فاقد سند مالکیت و نیز هرگونه اعیانی و یا حقوقی نظیر حق ریشه، بهای شخم، بذر، کود و سایر زحماتی که زارع برای آماده کردن زمین متحمل شده است وجود داشته باشد. بهای اعیانی و حقوق متعلق به آنان برابر قراردادهای موجود بین زارع و مالک و یا طبق مقررات یا عرف محل از طریق توافق یا از سوی کارشناسان تعیین و از محل ارزش کل ملک به ایشان و بقیه به مالک پرداخت می شود.
 

نحوه تعیین حق زارعانه در اراضی مزروعی خالصه که مورد احتیاج دولت است

 

نسبت به اراضی مزروعی خالصه که مورد احتیاج دولت است و اشخاصی که حق ریشه و یا شخم داشته باشند به طریق مذکور در ماده 2 آیین‌نامه اجرایی قانون فروش خالصجات مصوب 21 آبان ماه 1336 حق آنها ‌تعیین و از محل بیست و پنج درصد فروش خالصجات به صاحبان آنها پرداخت می شود. اگر زارعی در زمين مورد كشت شخم يا كود و يا ريشه و تأسيساتی داشته باشد و آن زمين به حكم قرعـه بـه زارع يـا زارعين ديگر برسد ميزان تفاوت با تراضی طرفين و در صـورت عـدم توافـق بـا نظـر كميسيون تقسيم و فروش محلی تعيين خواهد شد.
 

بنا به ماده 9 خالصجات مشاع،

پس از افراز و تعيين سـهم دولـت طبـق مقـررات قـانون و آيين نامه به كشاورزان خالصه فروخته خواهد شد و چنانچه زارعين خالـصه مـشخص نباشـند بين كشاورزان كه حين تصويب قانون حداقل سه سال در همان قريه مشغول زراعت بوده انـد به قيد قرعه تقسيم می شود و صرف تصرف و زراعـت باعـث جعـل قـانوني حـق اولويـت زراعتی به شكل اولويت در تملك شد و اين حق اولويت بر اساس ماده 10 بدین گونه مقرر گرديده ابنيه دولتی و اشجار و حقوق دولت كه بـه موجـب مـاده 5 قـانون تقـسيم و فـروش خالصجات مشاعاً به كليه زارعينی كه در آن قريه مالك آب و خـاك شـده انـد مجانـاً واگـذار می گردد بايد طبق ماده 7 قانون مزبور به وسيله صندوق تعاونی روستايی ده نگهـداری و اداره شود.

حق زارعانه


اراضی کشت موقت

 

حق زارعانه عبارتند از زمین زراعتی، عمل زارع، مالک و استمرار عمل زارع که جهت کوتاه نمودن کلام، صرفاً بیان می‌گردد حق زارعانه صرفاً برای زارعین صاحب نسق ایجاد می شود و برای زارعین خوش نشین یا کارگران کشاورزی ایجاد نمی گردد. همچنین حق زارعانه صرفاً در املاک عمده مالکین که ملک خویش را جهت کاشت و بهره برداری در اختیار رعایا قرار می‌دهند ایجاد می‌شود و در املاک خرده مالکینی که خود در املاک خویش مشغول زراعت می باشند نمی شود. در صورتی که ملک مذکور به هر دلیل اعم از مصادره، تملیک توسط دولت و غیره از ید مالک خارج گردد، حق زارعانه از نهاد تملیک کننده، قابلیت مطالبه دارد. همچنین این حق در اموال موقوفه نیز قابلیت ایجاد و مطالبه را دارد.
 

نظریه مشورتی  قوه قضائیه شماره  1900/7

در مورد حق زارعانه

 

تاریخ نظریه: 01/10/1392

نظریه مشورتی:

راجع به مزارعه و مساقات مواد 518 به بعد ق.م.، حق ریشه عرفاً مترادف با حقوق زارعانه بوده و اعم از زحماتی است که زارع برای عمران و آبادی و بهتر استفاده کردن از اراضی زراعی و مانند آن متحمل شده است و شامل آثار مادی است.
 

نمونه رای مطالبه حقوق زارعانه

 

تاریخ رای : 1392/04/30

به شماره : 9209970220300562

خلاصه رای: حقوق زارعانه باید مبنای قانونی یا عرفی داشته باشد و صرف تصرف در ملک غیر و کشت و زرع در آن، حق زارعانه ایجاد نمی‌کند.

نسق زراعی

 

رای وحدت رويه ديوان عالی 29 :
 

مستاجر بدون اجازه موجر حق وضع بناياغرس درخت ندارد.

تاریخ رای وحدت رویه: 23/8/1374

رای وحدت رویه:

قطع نظر از جهات استدلال شعبه 15 ديوان عالي كشور، با توجه به اينكه طبق ماده 492 قانون مدني عقد اجاره به محض انتضاء مدت برطرف مي شود و مالكيت رقبه مختلف فيها تقاضاي تخليه نموده اند در اين خصوص حكم خلع يد صادر و پرونده از اين حيث مفروغ عنه مي باشد، نظر به اينكه طبق ماده 502 قانون مدني اگر مستاجر در عين مستاجره بودن اذن موجر تعميراتي نمايد حق مطالبه قيمت آن را نخواهد داشت و همچنين طبق مدلول ماده 503 قانون موصوف مستاجر بدون اجازه موجر درخانه يا زميني كه اجاره كرده حق وضع بنا يا غرص اشجار ندارد، مضافا" در ذيل اجاره نامه رسمي مستند دعوا قيد شده است، مستاجر حق دسترنج ندارد. در نتیجه خواهان تقابل حق مطالبه دسترنج يا بهاي اعياني را نداشته است.
 

رای وحدت رویه دیوان عالی ۵۶۸:
 

رسیدگی به دعوی راجع به معامله نسق زراعتی، مقدار زمین های تحت تصرف کشاورز که برای کشت و آبادانی به آن اقدام نموده است، در صلاحیت دادگاه های عمومی دادگستری است.

تاریخ رای وحدت رویه: 19/09/1370

خلاصه رای:

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اصل 159 دادگستری را مرجع رسمی تظلمات و شکایات قرار داده و بر اساس این اصل،‌رسیدگی به دعوی راجع به معامله نسق زراعتی در صلاحیت دادگاههای عمومی دادگستری است.

مطالبه حق زارعانه

سوالات حقوقی

 
-در صورتی که مالک، ملک را از ید زارع  خارج نماید برای مطالبه حق زارعانه به کجا باید مراجعه نمود؟
 

اگر ملک مزروعی در تصرف خود زارع باشد به عبارتی مالک ملک را از ید زارع خارج ننموده باشد زارع نمی تواند برای مطالبه چه از طریق محکمه و چه از طریق اجرای ثبت اقدام نماید زیرا مالک تعهدی در پرداخت حق زارعانه ندارد اما اگر مالک ملک یا دولت نسبت به انتزاع ید زارع اقدام نموده باشند و مستند حق زارع به سند رسمی باشد مشارالیه می تواند با مراجعه به اجرای ثبت، نسبت به وصول حق خود برابر مقررات در دایره اجرای ثبت پس از تقویم و تعیین حق زارعانه از طریق کارشناسی اقدام نماید.
 

-آیا حق زارعانه ابتدائا و قبل از انتزاع ید زارع از ملک، قابلیت مطالبه دارد یا خیر؟
 

زارع تنها در صورتی می تواند حق زارعانه خویش را مطالبه نماید که مالک اقدام به انتزاع ید زارع از ملک نموده باشد، در غیر اینصورت مالک تعهدی به پرداخت حق زارعانه ندارد. ضمن آن که حق زارعانه فقط در مواردی ایجاد می‌شود که تصرف زارع در اراضی با اذن مالک بوده باشد. در اراضی غصبی هرچند در اثر عمل زارع، مرغوبیتی ایجاد شده باشد، حق زارعانه ایجاد نمی شود.
 

وکیل امور اراضی گروه حقوقی آساک

 

وکیل املاک و اراضی تمامی قوانین و مقررات حاکم بر دعاوی ملکی را به خوبی می داند و از آرای وحدت رویه و رویه قضایی حاکم آگاهی کامل دارد. برای بستن هر گونه قرارداد ملکی حتما نیاز به دریافت مشاوره حقوقی ملکی با وکیل ملکی متخصص و با سابقه در این زمینه است. گاهی مشاوره حقوقی با وکیلی که در زمینه دعاوی ملکی، تخصص و تجربه بالایی دارد می تواند از بسیاری از مشکلاتی و زیان هایی که امکان دارد در آینده به وجود آید جلوگیری کند.

مراجعه به وکیل املاک همیشه قبل از انعقاد قرارداد به اشخاص توصیه می شود. زیرا که هم هزینه کمتری را برای موکل در بر دارد، هم وی را از طرح دعوا در آینده بی نیاز می کند.

وکیل ملکی در انعقاد قرارداد به شکل حقوقی و درست به موکلین کمک می نماید. سوالات و مشکلات حقوقی خود در خصوص دعاوی امور اراضی را با وکیل مربوط به وکلای گروه حقوقی آساک مطرح نمائید تا در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.

هیات تحریریه گروه حقوقی آساک

www.asaklaw.com

https://t.me/asaklaw   تلگرام گروه حقوقی آساک

 https://www.instagram.com/asaklaw  اینستاگرام
مشاوره حقوقی: 09023589119

جهت برقراری ارتباط با تلفن های زیر تماس بگیرید.

آدرس: خیابان شریعتی، بالاتر از باغ سفارت انگلیس، قبل از پل صدر، روبرو پمپ بنزین الهیه، ساختمان سفیران، طبقه 2

سئوالات حقوقی خود را اینجا از ما بپرسید.
حق زارعانه، حق نسق، حق ریشه، حق السعی زمین

نظرات
4.5 /5 20 5 1
ارسال نظر
تماس بگیرید