مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

5 اردیبهشت1399
مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

دعاوی پیمانکاری یکی از مهمترین موضوعات در قراردادهای پیمانکاری است که به دلایل متعددی بین کارفرما و پیمانکار بوجود میاید. مهمترین دعاوی پیمانکاری شامل، قسخ پیمان، تعلیق پیمان، خاتمه پیمان به دلیل عدم انجام تعهدات توسط کارفرما یا پیمانکار، وصول خسارت تاخیر تادیه و مطالبات پیمانکاران می باشد.
دراین مقاله به موضوعات ذیل پرداخته شده است:

  • کلیات در قرارداد پیمانکاری.
  • قرارداد پیمانکاری.
  • انواع دعاوی پیمانکاری.
  • دعاوی پیمانکاری مطرح شده از طرف پیمانکار.
  • دعاوی مربوط به فسخ قرارداد در قراردادهای پیمانکاری.
  • فسخ پیمان از طرف کارفرما.
  • مرجع صالح رسیدگی به دعاوی پیمانکاری.
  • ارجاع دعاوی پیمانکاری به داوری.
  • دعاوی پیمانکاری در مرجع قضایی.
  • رای وحدت رویه در مورد دعاوی پیمانکاری.
  • وکیل متخصص امور پیمانکاری گروه حقوقی آساک.

کلیات در قرارداد پیمانکاری

کارفرما:
کارفرما، شخص حقوقی است که یک سوی امضاء کننده پیمان است و عملیات موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک پیمان، به پیمانکار واگذار کرده است. نمایندگان و جانشین های قانونی کارفرما، در حکم کارفرما میباشند.
پیمانکار:
 پیمانکار، شخص حقوقی یا حقیقی است که سوی دیگر امضاء کننده پیمان است و اجرای موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک پیمان، به عهده گرفته است. نمایندگان و جانشین های قانونی پیمانکار، در حکم پیمانکار میباشند .
شرایط عمومی پیمان:
شرایطی که شرایط عمومی حاکم برپیمان راتعیین می کند.
شرایط خصوصی پیمان:
شرایط خصوصی،شرایط خاصی است که به منظورتکمیل شرایط عمومی، برای این پیمان، با توجه به وضعیت و ماهیت آن، تنظیم شده است. موارد درج شده درشرایط خصوصی، هیچ گاه نمی تواند مواد شرایط عمومی را نقض کند.

مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار
قرارداد پیمانکاری

به طور کلی قرارداد پیمانکاری، قراردادی است که به موجب آن کارفرما، انجام عملی با شرایط معین و در برابر وجه معین، در مدت مشخص را به شخص حقیقی یا حقوقی به نام پیمانکار (مقاطعه کار) واگذار می‌کند. قراردادهای پیمانکاری  در هنگام انعقاد از اهمیت زیادی برخوردار است. زیرا در هنگام انعقاد قراردادهای پیمانکاری طرفین قرارداد با استناد به متن شرایط عمومی پیمان، موافقت نامه ای را تنظیم میکنند. موافقت نامه، سندی است و این سند در برگیرنده ی مشخصات اصلی پیمان، مانند مشخصات طرفین، موضوع، مبلغ، مدت زمان اجرای پروژه میباشد. در قراردادهای پیمانکاری سایرعوامل دخیل در قراردادها نیز ذکر میشود که این عوامل با استناد به متن شرایط عمومی پیمان طرح میشوند عبارت است از:

  • پیمان، موافقت نامه، شرایط عمومی، شرایط خصوصی، برنامه زمانی اجرای کار، کارفرما، پیمانکار.
  • کار، کارگاه، تجهیز و برچیدن کارگاه پیمانکار جزء، رئیس کارگاه، مهندس مشاور، مهندس ناظر، مدیر طرح.
  • مصالح، تجهیزات، مصالح و تجهیزات پای کار، ماشین آلات و ابزار، تاسیسات و ساختمان های موقت، وسایل.
  • برآورد هزینه اجرای کار، مبلغ پیمان، مبلغ اولیه پیمان، مبلغ نهایی پیمان، ضریب پیمان، نرخ پیمان، مدت پیمان، مدت اولیه پیمان، متوسط کارکرد فرضی ماهانه.
  • روز، ماه، تاریخ ها، مفرد و جمع، عنوان ها.
  • تاییدات پیمانکار، کارکنان، مسئولیت حسن اجرای کار، برنامه کار، گزارش پیشرفت کار، هماهنگی با پیمانکاران دیگر، رئیس کارگاه.
  • کنترل نقاط نشانه، پیاده کردن نقشه ها و اندازه گیریها، تجهیز کارگاه، تدارک مصالح، تجهیزات و ماشین آلات.
  • ترتیب گردش مدارک، نقشه ها و ابلاغ دستور کارها حفاظت از کار و شخص ثالث، بیمه کار، مراقبت های لازم.
  • آثار تاریخی و اشیای عتیقه اجرای کار در شب، واگذاری، پیمانکاران جزء، حفاظت تاسیسات زیر بنایی و تغییر وضع آنها.
  • تغییر مقادیر کار، قیمت های جدید، تعدیل نرخ پیمان تحویل کارگاه از ناحیه کارفرما به پیمانکار، اقامتگاه قانونی. 
  • تضمین انجام تعهدات مهندس ناظر، نظارت بر اجرای کار، مدیریت اجرا، تغییر مدت پیمان.
  • تحویل قطعی تحویل موقت، صورت وضعیت قطعی، پرداخت های ارزی، پرداخت ها، پیش پرداخت، تضمین حسن انجام کار.
  • ممنوعیت قانونی، حق انحصاری ثبت شده، موارد فسخ پیمان بروز حوادث قهری، مسئولیت های دوره ی تضمین.
  • اقدامات فسخ پیمان، خاتمه پیمان، هزینه تسریع کار، خسارت تاخیر کار، صورت حساب نهایی، تسویه حساب، حل اختلاف.
مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

انواع دعاوی پیمانکاری

دعاوی مطرح شده در قرادادهای پیمانکاری شامل موارد ذیل است:

  • دعاوی مربوط به مطالبه خسارت.
  • دعاوی مربوط به مطالبه وجه.
  • الزام به اجرای تعهد( از طرف کارفرما و پیمانکار).
  • پیمانکاری.
  • الزام به جبران عملیات ناقص در قرارداد.
  • فسخ قرارداد.
  • ابطال قرارداد.
  • دعاوی مربوط به تعلیق قرارداد.
  • دعاوی پیمانکاری مطرح شده از طرف پیمانکار.

براساس  بندج ماده 53 شرایط عمومی پیمان، هر گاه در اجرا یا تفسیر مفاد پیمان بین دو طرف اختلاف نظر پیش آید هر یک از طرف ها میتواند درخواست ارجاع موضوع یا موضوعات مورد اختلاف به داوری را به رئیس سازمان برنامه و بودجه ارائه نماید .

دعاوی مربوط به فسخ قرارداد در قراردادهای پیمانکاری

براساس ماده 46 شرایط عمومی پیمان، قراردادهای پیمانکاری، کارفرما در صورت تحقق هر یک از موارد ذیل میتواند فسخ شود:

  • تاخیر در تحویل گرفتن کارگاه از جانب پیمانکار بیش از مهلت تعیین شده در بند ب ماده  28 شرایط عمومی پیمان.
  • تاخیر در ارائه برنامه زمانی تفصیلی به مدت بیش از نصف مهلت تعیین شده برای تسلیم آن .
  • تاخیر در تجهیز کارگاه برای شروع عملیات موضوع پیمان بیش از نصف مدت تعیین شده در بند ج ماده 4 موافقت نامه فسخ پیمان در این حالت در صورتی مجاز است که کارفرما قسمتی از پیش پرداخت را که باید بعد از تحویل کارگاه پرداخت کند پرداخت کرده باشد .
  • تاخیر در شروع عملیات موضوع پیمان بیش از یک دهم مدت اولیه پیمان یا دو ماه هر کدام که کمتر است .
  • تاخیر در اتمام هر یک از کارهای پیش بینی شده در برنامه زمانی تفصیلی بیش از نصف مدت تعیین شده برای آن کار با توجه به ماده 30 .
  • تاخیر در اتمام کار به مدت بیش از یک چهارم مدت پیمان با توجه به ماده 30 .
  • عدم شروع کار پس از رفع وضعیت قهری موضوع ماده 43 و ابلاغ شروع کار از سوی کارفرما .
  • بدون سرپرست گذاشتن کارگاه یا تعطیل کردن کار بدون اجازه کارفرما ، بیش از 15 روز .
  • عدم انجام دستور مهندس مشاور برای اصلاح کارهای انجام شده معیوب طبق بند د ماده 32 .
  • انحلال شرکت پیمانکار.
  • ورشکستگی پیمانکار یا توقیف ماشین آلات و اموال پیمانکار از سوی محاکم قضایی به گونه ای که موجب توقیف یا کندی پیشرفت کار شود .
  • تاخیر بیش از یک ماه در پرداخت دستمزد کارگران طبق بند و ماده 17 .
  • هر گاه ثابت شود که پیمانکار برای تحصیل پیمان یا اجرای آن به عوامل کافرما حق العمل، پاداش یا هدایایی داده است یا آنها یا واسطه های آنها را در منافع خود سهیم کرده است .
مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

فسخ پیمان از طرف کارفرما

درصورت مطرح شدن هر یک از موارد ذیل، کارفرما میتواند نسبت به پیمانکار طرح دعوا نماید و اگر در متن پیمان با ذکر نام مشخص شده باشد، کارفرما برای مطرح کردن دعوا موظف می باشد به آن مرجع مراجعه نماید در غیر این صورت برای رسیدگی به دعوا و طرف مسئله باید به دادگاه مراجعه و طرح دعوا نماید. در صورت احراز موارد زیر، کارفرما پیمان را فسخ میکند:

  • واگذاری پیمان به شخص ثالث.
  • پیمانکار مشمول ممنوعیت قانونی ماده 44 گردد ، به استثنای حالت پیش بینی شده در بند ب آن برای شمول ماده 48.
  • پیمانکار میتواند وجوه سپرده تضمین حسن انجام کار را طبق دستورالعمل نافذ در زمان ارجاع کار که شماره و تاریخ آن در اسناد و مدارک پیمان درج شده است دریافت کند.
  • ماده 35 شرایط عمومی پیمان که در رابطه با الزام پیمانکار به تضمین کار با حسن انجام کار می باشد. از مبلغ هر پرداخت به پیمانکار، معادل 10 درصد به عنوان تضمین حسن انجام کار کسر و در حساب سپرده کارفرما نگهداری میشود. نصف این مبلغ پس از تصویب صورت وضعیت قطعی طبق ماده 40 و نصف دیگر آن پس از تحویل قطعی ، طبق ماده 42 و 52 مسترد می گردد.
  • در صورت عدم تحویل ضمانت نامه، حسن انجام کار توسط کارفرما و در صورت حل نشدن آن توسط مذاکره میان طرفین پیمان، پیمانکار میتواند نسبت به کارفرما طرح دعوا نماید که شیوه آن در قسمت فوقانی مقاله شرح داده شده است.

مرجع صالح رسیدگی به دعاوی پیمانکاری

ارجاع دعاوی پیمانکاری به داوری
 در قراردادهای پیمانکاری، طرفین دعوا میتوانند به منظوررسیدگی به دعاوی موضوع را به داوری ارجاع دهند. همچنین میتوانند به دادگستری به عنوان مرجع رسیدگی به دعوا رجوع کرده و دعوای خود را در دادگاه مطرح نمایند .معاون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور میتواند به این دعاوی رسیدگی نماید و در اکثر مواقع به دعاوی رسیدگی میکند که در ردیف بودجه ها و قراردادهای عمرانی است .مرجع باید به گونه ای باشد که دارای بهترین و متخصص ترین داوران برای رسیدگی به مسئله باشد و لذا این داوران جوانب حق را رعایت نماید دوران در دعاوی پیمانکاری سریع از مراجع قضایی میتوانند به دعاوی حاصله رسیدگی نمایند.  
براساس ماده 53 شرایط عمومی پیمان ،مرجع حل اختلاف دردعاوی پیمانکاری میتواند مرجع داوری به شرح ذیل باشد:

  • هرگاه دراجرا یا تفسیر مفاد پیمان بین دو طرف اختلاف نظر پیش آید، دوطرف می توانند برای حل سریع آن قبل ازدرخواست ارجاع موضوع یا موضوعات مورد اختلاف به داوری طبق بند(ج) برحسب مورد به روش تعیین شده دربندهای 1 و2 عمل نمایند.
  • درمورد مسائل ناشی از برداشت متفاوت دوطرف ازمتون بخشنامه هایی که به استناد ماده23 قتانون برنامه و بودجه ازسوی سازمان برنامه و بودجه ابلاغ شده است. هریک ازدو طرف ازسازمان برنامه و بودجه چگونگی اجرای بخشنامه مربوط را استعلام می نماید. دو طرف طبق نظری که ازسوی سازمان برنامه و بودجه اعلام می شود، عمل کنند.
  • درمورد اختلاف نظرهایی که خارج ازشمول بند یک است رسیدگی واعلام نظردرباره آنها به کارشناس یا هیات کارشناسی منتخب دوطرف واگذارشود. دو طرف طبق نظری که ازسوی کارشناس یا هیات کارشناسی درچارچوب پیمان و قوانین ومقررات مربوط اعلام میشود، عمل کنند.
  • درصورتیکه دوطرف درانتخاب کارشناس یاهیات کارشناسی موضوع بند 2 به توفق نرسند یا نظراعلام شده طبق بندهای 1 و2 مورد قبول هریک ازدو طرف نباشد برای حل اختلاف طبق بند (ج ) اقدام می گردد.
  • هرگاه دراجرا یا تفسیر مفاد پیمان بین دوطرف اختلاف نظرپیش آید هر یک ازطرفها می تواند در خواست ارجاع موضوع یا موضوعات مورداختلاف به داوری را به رئیس سازمان برنامه وبودجه ارائه نماید.
  • در صورتیکه رئیس سازمان یاد شده با تقاضای مورد اشاره موافقت نمود، مرجع حل اختلاف شورای عالی فنی خواهد بود.
  • رسیدگی و اعلام نظرشورای عالی فنی درچارچوب پیمان وقوانین ومقررات مربوط انجام می شود. پس ازاعلام نظرشورای یاد شده طرفها برطبق آن عمل می نمایند.
  • ارجاع موضوع یا موضوعات مورد اختلاف به شورای عالی فنی تغییری درتعهدات قراردادی دوطرف نمی دهد وموجب آن نمیشود که یکی ازدوطرف به تعهدات قراردادی خویش عمل نکند.

دعاوی پیمانکاری در مرجع قضایی

در صورتیکه دعاوی پیمانکاری در مرجع داوری حل نشود، هر یک از طرفین میتوانند دادخواست حقوقی درمورد موضوع مورد اختلاف در قرارداد پیمانکاری به مرجع قضایی ارائه دهند. دادگاه صالح برای رسیدگی به دعاوی پیمانکاری اعم از دولتی یا خصوصی دادگاه های عمومی و حقوقی می باشد به عبارت دیگر اگر مبلغ مورد مطالبه در قراردادهای پیمانکاری خصوصی بیش از بیست میلیون تومان باشد و در قراردادهای پیمانکاری دولتی به طور کلی هر دعوایی طرح شود رد دادگاه عمومی و حقوقی مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
مهمترین دعاوی پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار

​رای وحدت رویه در مورد دعاوی پیمانکاری

 موضوع رای وحدت رویه:
مرجع صالح در رسیدگی به دعوای پیمانکار و کارفرما
شماره رای وحدت رویه :
9209970907000045
تاریخ رای وحدت رویه:
1392/01/28
 خلاصه رای وحدت رویه:
مطالبه بهای موضوع پیمان به وسیله پیمانکار از کارفرما در صلاحیت هیأت حل اختلاف کارگر و کارفرما نیست و در صلاحیت محاکم عمومی دادگستری می‌باشد.
موضوع رای وحدت رویه:
عدم انطباق قرارداد بین کارفرما و پیمانکار با مقررات ماده157 قانون کار
شماره رای وحدت رویه:
604
تاریخ رای وحدت رویه:
22-12-1374
با توجه به تعریف کارگر در ماده 2 قانون کار مصوب سال 1369 و با توجه به حقوق و تکالیفی که در قانون مذکور برای کارگر و پیمانکار تعیین شده است، مطالبه دستمزد و حقوق پیمانکار نسبت به کار انجام شده بر اساس قرارداد تنظیمی که مستلزم نظر قضایی است انطباقی با اختلاف بین کارگر و‌کارفرما نداشته و موضوع با توجه به شرح دعاوی مطروحه و کیفیت قراردادهای مستند دعوا از شمول ماده 157 قانون کار خارج و بالنتیجه رسیدگی به ‌موضوع در صلاحیت محاکم عمومی است.

​وکیل متخصص امور پیمانکاری گروه حقوقی آساک

با توجه به اهمیت قراردادهای پیمانکاری و افزایش دعاوی پیمانکاری در مراجع قضایی، دپارتمان مشارکت و پیمانکاری در گروه حقوقی آساک تشکیل شده است که به صورت تخصصی به دعاوی پیمانکاری و قراردادهای پیمانکاری پرداخته است. بهتر است قبل از هر اقدام در تهیه و تنظیم قراردادهای پیمانکاری و مطرح نمودن دعاوی پیمانکاری با وکیل امور پیمانکاری آساک مشورت نمائید. سوالات و مشکلات حقوقی خود در مورد قراردادپیمانکاری، دعاوی پیمانکاری، تعلیق پیمان، فسخ پیمان و... را با مشاور حقوقی آساک مطرح نمائید.
فاطمه جعفری:
کارشناس ارشد حقوقی
مشاوره حقوقی:
09023589119

 

نظرات
4.6 /5 20 5 1
ارسال نظر
تماس بگیرید